Humihigpit na Humihigpit
Ni
Melchor F. Cichon
February 5, 2008
Humihigpit na humihigpit
Ang silo sa leeg
Ni Mang Pandoy.
Pero sige pa rin
Ang pagsusumbat ni Manoy
Sa humihinang Mang Pandoy.
Imbes na tutulungan raw siya
Sa pagluluwag ng silo
Sa leeg ni Mang Pandoy
Tuloy-tuloy pa rin daw
Ang pagsisigaw ng mga kalaban niya
Sa Edsa, sa Mendiola:
Tama na! Sobra na!
Layas na! Now na!
Humihigpit na humihigpit
Ang silo sa leeg
Ni Mang Pandoy.
Ngunit naroon si Manoy
Sa Australia, sa Amerika
Humahalakhak
Kasama ang mga pinunong
Busog ang kanilang bulsa
Ang kanilang tiyan,
Ang kanilang kaluluwa.
Ngunit raroon siya
Sa lugar kung saan ang kanilang mithiin
Ay sa dulo lang ng kanilang daliri.
Batid niya kaya
Na sa bawat tulo ng kanyang pluma
Sa pagpipirma ng kuntrata
Ay pumipilipit sa leeg
Ng mga kababayan niya?
Paano ba mananalo
Ang bahaw-bahaw sa hamtik?
Papaano ba mananalo
Si Manny Pacquiao kay Andre the Giant?
Lalong humihigpit ang silo sa leeg
Ni Mang Pandoy.
Gaalipugsa, gawaeas,
Sumisigaw sa paos niyang boses:
Saan ang ulam at kanin
Sa bawat hapag namin?
Saan ang pirasong lupa
Na pinangako ninyo
Bago pa man bumulagta
Ang mga kasamahan namin sa Mendiola?
Bakit ginapos ang mga kamay
Ng mga peryodista
At itinulak sa loob ng bus
Patungong silda?
Oh, Trillanes, kailan ka lalaya?
Buhay pa ba si Kumander Pusa?
Tumutubo pa ba ang balbas ni Waling-Waling?
Nilunok na ba sila ng sigbin?
Ito ba ang aming biyaya
O pasalubong sa mga paglalakbay niya?
Humihigpit na humigpit
Ang silo sa leeg ni Mang Pandoy.
Inay…Inay…Inay...nasaan ka?
***
Nagahugot nga Nagahugot
Ni
Melchor F. Cichon
August 15, 2009
Nagahugot nga nagahugot
Ang siud sa liog
Ni Mang Pandoy.
Pero sige pa gihapon
Ang pagbasol ni Manoy
Sa nagaluya nga si Mang Pandoy.
Imbes nga buligan kuno siya
Sa paghalog sang siud
Sa liog ni Mang Pandoy
Sige pa kuno gihapon
Ang pagsininggit sang iya mga kontra
Sa EDSA, sa Mendiola:
Tama na! Sobra na!
Layas na! Now na!
Nagahugot nga nagahugot
Ang siud sa liog
Ni Mang Pnadoy.
Apang didto si Manoy
Sa Australia, sa Amerika
Nagakinadlaw
Nagakaon sang isa ka milyon nga panyapon.
Kaupod sang mga pinuno
Nga busog ang ila bulsa
Ang ila nga tiyan,
Ang ila espirito.
Apang didto siya
Sa lugar kon diin ang ila nga damgo
Sa punta lang sa ila nga tudlo.
Bal-an niya ayhan
Nga sa kada tulo sang ila pluma
Sa pagpirma sang kuntrata
Nagalubag sa liog
Sang iya mga kasimanwa?
Paano bala magdaog
Ang bahaw-bahaw sa hamtik?
Paano bala makadaog
Si Manny Pacquiao kay Andre de Giant?
Nagahugot nga gahugot ang siud sa liog
Ni Mang Pandoy.
Gaalipugsa, gawaras,
Gasinggit sa paos niya nga boses:
Diin ang sud-an kag kan-on
Sa kada lamesa namon?
Diin ang sampuna namon nga duda
Nga gintug-an ninyo?
Bag-o pa man matumba
Ang mga kaupod namon sa Mendiola?
Nga-a gingapos ang mga kamot
Sang mga peryudista
Kag ginduso sa sulod sang bus
Pakadto sa silda?
O, Trillanes, san-o ka makaguwa?
Buhi pa ayhan si Kumander Pusa?
Gatubo pa ayhan ang buhok ni Waling-Waling?
Nalunok na ayhan sila sang sigbin?
Amo ni ayhan ang among grasya
O pasalubong sa iya mga paglakat-lakat?
Nagahugot nga nagahugot
Ang siud sa liog ni Mang Pandoy.
‘Inay…inay…sa diin
Friday, August 14, 2009
Friday, May 01, 2009
Poems of -Chary Lou Navarro-Defante
CHARY LOU NAVARRO-DEFANTE
Si Chary hay sangka maestra sa Iloilo National High School, Iloilo City.
She is the latest (May 2009) discovery among the Aklanon poets. She is a Ph D holder.
BOY
Psst! Boy,
Inha ka eon man sa pwertahan
Ku sanctuario ni San Juan de Bautismo
Nagaeumpiga ag naga-ekis ro 1 ½ mong mga siki
Ro bulingon mong mga alima
Nagabuyot it tuktukon nga latang 555
Nagahueat ku kalantsing
It mga 25¢
Halin sa buesa it mga diyos ag diyosa it sosyodad.
Apang Boy,
Hin-aga--Miyerkules
Ma-novena ako kay Mader op Perpetwal Help
Iampo ko gid kana
Nga kabay pa
Indi eamang magsalig hasta san-o
Ro imong manipis nga mga paead.
Indi eang ko baea pagtueara Boy
Nga nagdamoe rang mga paead
Sa paghinueat man it kaeas ku mga beyntsingkuhon.
Si Lola Soping Ag Ro Magueang nga Puno’t Mangga
Isaea ka gab-ii
Namintana si Lola Soping
Nakita nana
Ro mga tudlo it hangin
Bato-bato ag amat-amat
Nga ginaipu ro mga dahon
Ku magueang nga puno’t mangga.
Ag rong mga mata ni Lola
Ginkurot ku ratong mga tudlo.
Gintrangkahan ni Lola ro bintana
Ag dahan-dahan nga nag-eubog sa anang katre.
Idto nabatyagan ni Lola Soping
Ro hapdi it kurot
Ag amat-amat nga
Nagpiyong ro ana nga mga mata
Kadungan gid ku pagkaubos
Ku mga dahon
It magueang nga puno’t mangga.
Kahon ng Pasalubong Para Kay Neneng
Tuwang ‘di maipinta
Ang sumilay sa musmos na mukha
Ng bunsong si Neneng
Nang marinig niyang
Si Nanay niya
Darating mula sa Singapore.
Nakikita ni Neneng
Si Nanay niya pababa ng eroplano
Bitbit-bitbit ang kahon ng pasalubong
Para sa kanya.
At dumating din sa wakas
Si Nanay ni Neneng
Ngunit ang kahon ng pasalubong
Hindi niya bitbit.
Bagkos
Si Nanay ni Neneng
Nasa loob ng kahon
At siyang binibitbit
Pababa ng eroplano.
(Para sa alaala ni Flor Contemplacion)
Ro Mga Pangutana
Inay, kaina baea,
Gapauli eon ako halin sa eskuylahan
Haagyan ko sa may baraka sanday Lola Pilang, Lola Simang, ag Lola Anding
Naga-istorya sandang tatlo.
Hambae nanda, ikaw kuno kato ‘Nay
Sari-saring katre ro imong ginauegban.
Di baea pobre man kamo kato
Sa saeog man lang gani gatueog?
Tapos si Tatay, indi matu-od nga sa Dubai
Idto t-ana kuno imaw sa Maynila
Sa anang kinaugalingon nga pugad.
Nay, ano pispis baea si Tatay ko?
Ag ako mat- a kuno, unga sa gwa
Ham-an Nay ay, siin t-ang kunta
Sa sueod it imong tiyan?
Ay sus ah, gapina-umang eat-a sandang tatlo it hambae
Mga magueang eon mat-abi!
“Nay, ham-an it gatangis ka?
Nahidlaw ka baea kay Tatay?
O nagasakit eon man ro imong tiyan?
Eubog lang ‘to anay sa katre mo
Ay eahaan ta ka it linugaw.
Ang Ukit
Dapithapon…
isang nilalang
may luha sa mata
nag-ukit ng kanyang kabiguan
sa pisngi ng buhangin.
Bukang-liwayway...
bumalik siya
may ngiti sa labi
hinanap ang kanyang ukit
Wala na…
nabura na ng alon.
Si Chary hay sangka maestra sa Iloilo National High School, Iloilo City.
She is the latest (May 2009) discovery among the Aklanon poets. She is a Ph D holder.
BOY
Psst! Boy,
Inha ka eon man sa pwertahan
Ku sanctuario ni San Juan de Bautismo
Nagaeumpiga ag naga-ekis ro 1 ½ mong mga siki
Ro bulingon mong mga alima
Nagabuyot it tuktukon nga latang 555
Nagahueat ku kalantsing
It mga 25¢
Halin sa buesa it mga diyos ag diyosa it sosyodad.
Apang Boy,
Hin-aga--Miyerkules
Ma-novena ako kay Mader op Perpetwal Help
Iampo ko gid kana
Nga kabay pa
Indi eamang magsalig hasta san-o
Ro imong manipis nga mga paead.
Indi eang ko baea pagtueara Boy
Nga nagdamoe rang mga paead
Sa paghinueat man it kaeas ku mga beyntsingkuhon.
Si Lola Soping Ag Ro Magueang nga Puno’t Mangga
Isaea ka gab-ii
Namintana si Lola Soping
Nakita nana
Ro mga tudlo it hangin
Bato-bato ag amat-amat
Nga ginaipu ro mga dahon
Ku magueang nga puno’t mangga.
Ag rong mga mata ni Lola
Ginkurot ku ratong mga tudlo.
Gintrangkahan ni Lola ro bintana
Ag dahan-dahan nga nag-eubog sa anang katre.
Idto nabatyagan ni Lola Soping
Ro hapdi it kurot
Ag amat-amat nga
Nagpiyong ro ana nga mga mata
Kadungan gid ku pagkaubos
Ku mga dahon
It magueang nga puno’t mangga.
Kahon ng Pasalubong Para Kay Neneng
Tuwang ‘di maipinta
Ang sumilay sa musmos na mukha
Ng bunsong si Neneng
Nang marinig niyang
Si Nanay niya
Darating mula sa Singapore.
Nakikita ni Neneng
Si Nanay niya pababa ng eroplano
Bitbit-bitbit ang kahon ng pasalubong
Para sa kanya.
At dumating din sa wakas
Si Nanay ni Neneng
Ngunit ang kahon ng pasalubong
Hindi niya bitbit.
Bagkos
Si Nanay ni Neneng
Nasa loob ng kahon
At siyang binibitbit
Pababa ng eroplano.
(Para sa alaala ni Flor Contemplacion)
Ro Mga Pangutana
Inay, kaina baea,
Gapauli eon ako halin sa eskuylahan
Haagyan ko sa may baraka sanday Lola Pilang, Lola Simang, ag Lola Anding
Naga-istorya sandang tatlo.
Hambae nanda, ikaw kuno kato ‘Nay
Sari-saring katre ro imong ginauegban.
Di baea pobre man kamo kato
Sa saeog man lang gani gatueog?
Tapos si Tatay, indi matu-od nga sa Dubai
Idto t-ana kuno imaw sa Maynila
Sa anang kinaugalingon nga pugad.
Nay, ano pispis baea si Tatay ko?
Ag ako mat- a kuno, unga sa gwa
Ham-an Nay ay, siin t-ang kunta
Sa sueod it imong tiyan?
Ay sus ah, gapina-umang eat-a sandang tatlo it hambae
Mga magueang eon mat-abi!
“Nay, ham-an it gatangis ka?
Nahidlaw ka baea kay Tatay?
O nagasakit eon man ro imong tiyan?
Eubog lang ‘to anay sa katre mo
Ay eahaan ta ka it linugaw.
Ang Ukit
Dapithapon…
isang nilalang
may luha sa mata
nag-ukit ng kanyang kabiguan
sa pisngi ng buhangin.
Bukang-liwayway...
bumalik siya
may ngiti sa labi
hinanap ang kanyang ukit
Wala na…
nabura na ng alon.
Friday, March 06, 2009
Milagros dela Rosa Ibañez, An Aklanon Nurse-Poet
by
Melchor F. Cichon
Mila or Milesrn in cyberspace, is a nurse.
Born in Poblacion, Lezo, Aklan, Mila now resides in California, USA.
And she is motherly. I felt this when she learned that I was operated. She called me up. She shared to me her expertise in nursing. She gives me tips on how I should take the post-operation treatment. Not only that, Mila is a happy lady. Her motto tells it all: A smile is contagious, be a carrier.
But she is not only a nurse.
She is also a poet.
It was in my.akeanon.com that she showed her talent in poetry.
She sent some of her poems in Iskul Bukol and later in Haiku in Akeanon.
She writes in English and in Aklanon. But she writes much better in Aklanon, especially luwa, and haiku.
Let us look into some of her poems:
Hay, pangabuhi ko!
Kahapon eang nag sweldo
Dinaea sa Gaisano
Sipot pati sinsilyo.
Here she shows her sensibility on our culture—the one-day millionaire syndrome.
This next poem shows her concern on our environment.
Bagyong Undang
Among eambon sa pangpang it suba
Sa palibot, may kamunsil nga magapa.
Pag-agi it bagyo ag baha,
Inanud, pati mga manok ag baboy nga alaga.
Her love and respect to her father can be seen in her poem:
Dungganong Ama
Nasyon nga gin dipindihan,
Banwa'ng tinubu-an,
Pamilya'ng gin giyahan,
Naga kasubo, bangud sa imong pagtaliwan.
But Mila can also write love poem. Here is one of them:
The Lone Traveller
Dusk-
The lone traveller hurries home
to kiss me goodnight
Below are some of her poems that I have gathered.
ra'ng uyahon--
pagharo 'na
nagkolor marakopa
ballroom dance contest--
he kisses my lips
before we tango
Sa Italia
Paborito ro lasanya(lasagna)
Sa Pilipinas,
Humay ag tinuea.
Buean it Marso
Ro silak 'ga kangito-ngito
Nagahueat it Hunyo,
Ro manog arado.
Daga eang sinimo
Kun bayangon abo'ng mahimo
Kueon, kaang, banga ro produkto
Ginapabugae sa banwa it Lezo.
Hay, pangabuhi ko!
Kahapon eang nag sweldo
Dinaea sa Gaisano
Sipot pati sinsilyo.
May puno it mangga
Sinikpaw ko ra-a bunga
May tumugpa sa'ng ueo ag alima
Ha kuhit ko pati baeay it paea.
Pag-abot ko sa amon
Namalikwa ako it kueon
Linugaw ro ga eupon
Ay madaeum ro taeagbasan namon.
Salbahe'ng mga pispis
Sinubeang ro eroplanong U.S. Airways
Makina nasamad, ro eopad pabaling-baling
Sa suba it Hudson lumanding.
Ro Amerika
Naga problema sa ekonomiya
Kun paalin solbaron,
Naga palitik si Obama.
Pag-abot ko sa amon
Namalikwa ako it kueon
Linugaw ro ga eupon
Ay madaeum ro taeagbasan namon.
Salbahe'ng mga pispis
Sinubeang ro eroplanong U.S. Airways
Makina nasamad, ro eopad pabaling-baling
Sa suba it Hudson lumanding.
Hueas nga mapilit
Nagadukot sa panit
Abi toto, paligos eon
Ay ring hugom maanghit.
Kwarta'ng kabakeanan nakon
Sa pagbaliya it kaean-unon
Kada adlaw kun akong huyapon
Hustong pangmatrikula sa sangdag-on.
Si Toribio
Bitbit pirme tigib ag martilyo
Pamanday anang trabaho
Halin it Lunes hasta't Domingo
Sa ospital nga akong gina obrahan
Pasyente namon puro magueang.
Maskin siing lugar nga andang adtunan,
Siya'ng may kariton ro andang saeakyan.
May akon nga kilaea,
Sa gaeastusan, pirming kum-kom ra tudlo't alima.
Sinakon kana: "kun amat, ring tudlo untaya"
"Hin-aga sa ilabas, ikaw ro karatista". :lol: :lol: :lol:
Bagyong Undang
Among eambon sa pangpang it suba
Sa palibot, may kamunsil nga magapa.
Pag-agi it bagyo ag baha,
Inanud, pati mga manok ag baboy nga alaga.
Mga pamisaea
Sa tagipusuon gin huptan
Handumanan ni lolo.
Nina--
Kahapdi naga tumoy
Sa bilog nga eawas.
Tig-aeani--
Ro hugom it kamuros
Nagapangarsada.
Memorial day
May 28, 2007
Whitewashed tombstones
Lining up the hill
Heroes rest.
Corner street cafe'
Cold cup in hand
Torn pages of journal.
Tiny hands grasped
Tangled hair, in ponytail
A smile.
dusk--
i still hear the church bell
all these fifty years
moving low clouds--
the house
is moving too
her computer
still flashing pictures
daybreak—
autumn leaves
falling, floating, sinking
the old pond brightens
old porch chair--
with new coat of paint
still old
Bueak
Sukoe nga rosas
Haead ko kimo
Tatay, daeha sa imong pag panaw.
March 23, 2007
Dungganong Ama
Nasyon nga gin dipindihan,
Banwa'ng tinubu-an,
Pamilya'ng gin giyahan,
Naga kasubo, bangud sa imong pagtaliwan.
A tribute to:
Mr. Juanito Ponce Dela Rosa
WW II Veteran, Legislator, Family man
May 16, 1922 - March 9, 2007
Toddler...
He learns to walk
To win a marathon.
Tag-aeani
Tag-aeani
napuno
ro taeagbasan nga madaeom
The Lone Traveller
Dusk-
The lone traveller hurries home
to kiss me goodnight
Pain
A thin line
That divides comfort
Haeambaeonon
it mga magueang:
"Ro onga nga maeaeang,
naga taeang".
Bago mag subeak ro adlaw
Si nanay naga bugtaw
Deretso sa kusina,
'Ga eaha it pamahaw.
Inihaw nga baeoe
Ro suea it mga imoe
Pasaeamat sanda,
Kun may kaibaha'ng buroe.
Pag-uli ko sa Lezo
Abaw, hakibot gid ako
Guba ro munisipyo
Matsa inagyan it bagyo.
Melchor F. Cichon
Mila or Milesrn in cyberspace, is a nurse.
Born in Poblacion, Lezo, Aklan, Mila now resides in California, USA.
And she is motherly. I felt this when she learned that I was operated. She called me up. She shared to me her expertise in nursing. She gives me tips on how I should take the post-operation treatment. Not only that, Mila is a happy lady. Her motto tells it all: A smile is contagious, be a carrier.
But she is not only a nurse.
She is also a poet.
It was in my.akeanon.com that she showed her talent in poetry.
She sent some of her poems in Iskul Bukol and later in Haiku in Akeanon.
She writes in English and in Aklanon. But she writes much better in Aklanon, especially luwa, and haiku.
Let us look into some of her poems:
Hay, pangabuhi ko!
Kahapon eang nag sweldo
Dinaea sa Gaisano
Sipot pati sinsilyo.
Here she shows her sensibility on our culture—the one-day millionaire syndrome.
This next poem shows her concern on our environment.
Bagyong Undang
Among eambon sa pangpang it suba
Sa palibot, may kamunsil nga magapa.
Pag-agi it bagyo ag baha,
Inanud, pati mga manok ag baboy nga alaga.
Her love and respect to her father can be seen in her poem:
Dungganong Ama
Nasyon nga gin dipindihan,
Banwa'ng tinubu-an,
Pamilya'ng gin giyahan,
Naga kasubo, bangud sa imong pagtaliwan.
But Mila can also write love poem. Here is one of them:
The Lone Traveller
Dusk-
The lone traveller hurries home
to kiss me goodnight
Below are some of her poems that I have gathered.
ra'ng uyahon--
pagharo 'na
nagkolor marakopa
ballroom dance contest--
he kisses my lips
before we tango
Sa Italia
Paborito ro lasanya(lasagna)
Sa Pilipinas,
Humay ag tinuea.
Buean it Marso
Ro silak 'ga kangito-ngito
Nagahueat it Hunyo,
Ro manog arado.
Daga eang sinimo
Kun bayangon abo'ng mahimo
Kueon, kaang, banga ro produkto
Ginapabugae sa banwa it Lezo.
Hay, pangabuhi ko!
Kahapon eang nag sweldo
Dinaea sa Gaisano
Sipot pati sinsilyo.
May puno it mangga
Sinikpaw ko ra-a bunga
May tumugpa sa'ng ueo ag alima
Ha kuhit ko pati baeay it paea.
Pag-abot ko sa amon
Namalikwa ako it kueon
Linugaw ro ga eupon
Ay madaeum ro taeagbasan namon.
Salbahe'ng mga pispis
Sinubeang ro eroplanong U.S. Airways
Makina nasamad, ro eopad pabaling-baling
Sa suba it Hudson lumanding.
Ro Amerika
Naga problema sa ekonomiya
Kun paalin solbaron,
Naga palitik si Obama.
Pag-abot ko sa amon
Namalikwa ako it kueon
Linugaw ro ga eupon
Ay madaeum ro taeagbasan namon.
Salbahe'ng mga pispis
Sinubeang ro eroplanong U.S. Airways
Makina nasamad, ro eopad pabaling-baling
Sa suba it Hudson lumanding.
Hueas nga mapilit
Nagadukot sa panit
Abi toto, paligos eon
Ay ring hugom maanghit.
Kwarta'ng kabakeanan nakon
Sa pagbaliya it kaean-unon
Kada adlaw kun akong huyapon
Hustong pangmatrikula sa sangdag-on.
Si Toribio
Bitbit pirme tigib ag martilyo
Pamanday anang trabaho
Halin it Lunes hasta't Domingo
Sa ospital nga akong gina obrahan
Pasyente namon puro magueang.
Maskin siing lugar nga andang adtunan,
Siya'ng may kariton ro andang saeakyan.
May akon nga kilaea,
Sa gaeastusan, pirming kum-kom ra tudlo't alima.
Sinakon kana: "kun amat, ring tudlo untaya"
"Hin-aga sa ilabas, ikaw ro karatista". :lol: :lol: :lol:
Bagyong Undang
Among eambon sa pangpang it suba
Sa palibot, may kamunsil nga magapa.
Pag-agi it bagyo ag baha,
Inanud, pati mga manok ag baboy nga alaga.
Mga pamisaea
Sa tagipusuon gin huptan
Handumanan ni lolo.
Nina--
Kahapdi naga tumoy
Sa bilog nga eawas.
Tig-aeani--
Ro hugom it kamuros
Nagapangarsada.
Memorial day
May 28, 2007
Whitewashed tombstones
Lining up the hill
Heroes rest.
Corner street cafe'
Cold cup in hand
Torn pages of journal.
Tiny hands grasped
Tangled hair, in ponytail
A smile.
dusk--
i still hear the church bell
all these fifty years
moving low clouds--
the house
is moving too
her computer
still flashing pictures
daybreak—
autumn leaves
falling, floating, sinking
the old pond brightens
old porch chair--
with new coat of paint
still old
Bueak
Sukoe nga rosas
Haead ko kimo
Tatay, daeha sa imong pag panaw.
March 23, 2007
Dungganong Ama
Nasyon nga gin dipindihan,
Banwa'ng tinubu-an,
Pamilya'ng gin giyahan,
Naga kasubo, bangud sa imong pagtaliwan.
A tribute to:
Mr. Juanito Ponce Dela Rosa
WW II Veteran, Legislator, Family man
May 16, 1922 - March 9, 2007
Toddler...
He learns to walk
To win a marathon.
Tag-aeani
Tag-aeani
napuno
ro taeagbasan nga madaeom
The Lone Traveller
Dusk-
The lone traveller hurries home
to kiss me goodnight
Pain
A thin line
That divides comfort
Haeambaeonon
it mga magueang:
"Ro onga nga maeaeang,
naga taeang".
Bago mag subeak ro adlaw
Si nanay naga bugtaw
Deretso sa kusina,
'Ga eaha it pamahaw.
Inihaw nga baeoe
Ro suea it mga imoe
Pasaeamat sanda,
Kun may kaibaha'ng buroe.
Pag-uli ko sa Lezo
Abaw, hakibot gid ako
Guba ro munisipyo
Matsa inagyan it bagyo.
Monday, February 16, 2009
Ronald Inguillo and his Poems
Our newly discovered Aklanon poet is a brave and very talented young man. He hails from Bugtong-bato, Ibajay, Aklan but grew up in Jawili, Tangalan, Aklan when his parents, Eden Tiga Temporaza of Panayakan, Tangalan, Aklan and Hanibal Solera Inguillo of Bugtong-bato, Ibajay, Aklan, decided to transfer their residence.
He was born on March 27, 1976.
His name is Jose Ronald Inguillo. But he prefers to be called Ronald.
A graduate of Jawili Elementary School, Ronald continued his studies at Tangalan National High School, then proceeded to RMCAT where he graduated Bachelor of Science in Industrial Technology (BSIT) specializing in Machine Shop Technology (MST) in 1998.
After graduation, he went to Manila to work as a machinist but this was shortened when he learned that a certain government agency was hiring a personnel. He was accepted.
He was assigned in Basilan, where he met his future wife Miss Geraldine Tangunan Bonifacio. They have one child, Precious Nadhine Bonifacio Inguillo.
Presently, Ronald is assigned in Liberia.
It was in this country where he joined in my.akeanon.com, particularly in Iskul Bukol where he submitted his poems for comments. After several one-on-one sessions over the internet, this writer told him to make his own way into Aklanon literature.
What does Ronald write?
He is not only a versatile poet, but also a prolific one.
In a few months he was able to produce not only enough poems but something worth studying into for he writes not only love poems but poems with social relevance. His images are fresh and thought provoking.
Here is one of his latest works:
U.S. Airways - -
Naligos sa suba it Hudson
Sa bulig it mga pispis
Ronald experimented in writing Bakod. Bakod is a new type of poetry which I invented in 2008. It is like tanka, the Japanese short poem, but Bakod has five lines with this pattern without losing its poetic characteristics like images, rhyme, etc.
First line--two syllables
Second line--three syllables
Third line--five syllables
Fourth line--seven syllables
Fifth line---five syllables
unga
naghampang
isaeanhon eang
gapamantaw ro nanay
sa may ugsaran
anwang
gatanga
sa kaeangitan
sa sobrang init adlaw
papisok-pisok
This time he writes Aklanon haiku and luwa, where he can express his thoughts clearly.
Below are some of his works in alphabetical order. Discover his great works.
Abi nimo baylihan
sa tunga it kaeaeawran
gali hay bugsayan
gapamunit it tulingan
Abo nga tawo
sa baybayon
medyo fiesta
kon tan-awon
Adlaw gabii
ikaw ginaisip
sa ang painuino
gapaeanutsot
Adlaw gabii
ikaw ginaisip
sa ang painuino
gapaeanutsot
adlaw it tagipusuon - -
si inday namutos
ag eomumpat sa bintana
Akab
kaeoeouy patyon
Makaueogot buhion
Eaom mo mabuot
Sa sueod ro dukot
Akeanon
kaeaeawran
ro isaea nga ginabuean
it pangabuhian
Ako hay may amiga
Si mam edna
Mabuot ag gwapa
Maabiabihon ag mabinuligon pa
ako hay may amigo
si kwarenta singko
mabuot ag masaligan
sa oras nga tanan
Akon haeksperyensyahan
mabudlay owa’t tinun-an
puyde ka lokuhon
it mangin-aeamun
Akon hakit-an
sa kilid it kalan
nag-idlap ro bituon
nakadukot sa kueon
Alibang-bang - -
Ginban-aw ro anang itlog
gaukiok ro ikog
Amihan - -
gabukae ro eawod
may gadagaay nga bagawbaw
Angklahi it mayad
ro baroto ngaron
basi anuron
it sueog nga dayuyon
Anwang - -
maski ano kabaskog
kinahang-ean it tubi
Asawa ko
ikaw eang higugmaun
ueanon ag silakon
hasta kamatayon
Ati-atihan - -
Gadaea it buenas
Sa iba dimalas
Ati-atihan - -
Gakaeasamad ro buoe it sapatos
malipayon ro tanan
Ati-atihan eon man
gagueutok ro daean
owa eon it maagyan
ro mga saeakyan
Baeangaw - -
Kun-amat eang gaguwa
nagapaypay ro unga
Baeay sa baybayon
may tukod sa katueondan
agod indi hapayon
it hangin nga amihan
Bandera it Pilipinas
sa Liberia gapagaspas
kaibahan sa misyon
magdaea it kalinong
Bangon Liberia
magtinguha ka
agud umalsa
ro ing ikunomiya
Baybayon it akean--
may akon nakita
mabahoe nga isda
isda nga mamsa
nga dinagsa
Baybayon sa Akean
kanami pamasyaran
it tagipusuon
nga nagahigugmaan
Boyti eon
ro hae-o ag eusong
aton eupakon
ro sab-a ngaron
Buaya - -
gapakalang-kalang sa pungkuan
abo nga pagkaon
Buaya
nagkalhit sa karsada
gapueopasipeat
ku anang mata
bueak - -
gabukadkad sa silak it adlaw
gapahagan-hagan it kasubo
Bueak - -
sukoe paeang
Ginpamuksi eon
Bugsay pa
agod umarangkada
ro aton nga baesa
bulig bira it taksay
agud makahueay
para may pangeamhay
sa tinuea ni nanay
bungsod
imong tup-ayon
anay ro sueod
Eam-aw - -
Pagtan-aw nimo
Kita ing anino
easgas eon
ro alima ag siki
ku imong ginikanan
sa pagpanarabaho
agod may itao
nga baeon kimo
Eatayan - -
Gahawod-hawod eang
Sa tueod it tubi
Gabok nga haligi - -
Tan-awon matibay
ro sueod anay.
Gabuyog rang ueo
sa pagpainuino
ro humbak sumaylo
sa mga karsada
gapamueot it bato
Gauegad
ro manggad
sa eawod
it Akean
Ginaduyog ako
indi makatueog
pilit nga piyungon
mukeat man gihapon
Graduation - -
gahiyum-hiyom si jose
ro iba gakusmaod.
Gumuwa ro pantok
sa gagiltak nga itlog
sa pugaran - -
Guyom - -
Sige kamang
Owa gid gataeang
Ham-an baea
indi t’a maduea
sa iba ro hisa
gusto pang mangsamad
it pamilyang mayad-ayad
Ham-an baea?
gusto it iba
madali makakwarta
maski ano obrahon
pati dinamita gamiton
Ham-an baea?
kon halin ka sa probinsya
ag hanaeang ka sa banwa
ginatan-aw tan-aw ka
dahil bay-ong ing daea
indi kaparehas nanda
plastic bag may borda pa
Ham-an baea?
mabudlay eot-a
magsuoed iya
sa sityo ngara
Humbak
sa eawod gahaeabok
gabalilin paadto sa binit
kon tumama sa batik gaeagiit
Humbak
sa eawod gahaeabok
gabalilin paadto sa binit
kon tumama sa batik gaeagiit
Indi makapaeawod
gabukae-bukae
ro eawod
Indi mo makita
ro kanamiun it akean
eabi gid ro baybayon
nga ginapabugae namon
kon indi mo adtunan
ag tan-awon
Jose bugtaw ka
ro anwang pahaeaba
idto sa uma
jose sakaa
ro amon nga mangga
abu nga euto
gakaeapupo
Jose,
mabahoe ro bukoe
hinaboy it pukoe
it kahampang nga bungkoe.
Kabuhi - -
medyo baroto
kun indi ka antigo
makueob kat-imo
Kahig iya kahig idto
hasta sa mapudpod
ro aton nga kukod
kamang iya kamang idto
daeagan iya daeagan idto
hayra ro trabaho
ko isaeang ka suldado
Kato anay
ro mga daeaga
naka maria clara
makarun kueang ro tela
Kauswagan
dapat magbueoligan
agud maabtan
Kon gusto mo magpahangin
sa baybayon it Jawili
maligos sa baybay
daritso sa busay
Kon manggaran ka
abo kang kilaea
kon pobre ka
owa kat kilaea
Kon panginhason
ro imong isuyon
sa tangaean ka maadto
abo sanda idto
Kon tig-amihan
ro baeay may tukod
sa katueondan
agod indi’t hapayon
it hangin nga dayuyon
Kun adlaw- -
abu nga bituon
sa baeay namon
manipis eon abi
ro atop nga kugon
Kun akeanon ka
ayaw’t samara
ro sityo ngara
daya ro giya
agod kita magkieilaea
Kun mangutang grabe ro aeam-aeam
maski ano imitlang
makahueam eamang
pag-abot it baeayran
indi eon makit-an
hay idto t’a sa bueangan
Kun tag-ueoean
ro mga paka
gakala-kala
Ligom dueom- -
sa Tangaean
abo nga basnigan
gadakop it tulisan
Limbok - -
panghueasan ka it mais it eagko
abo gahueat kimo
Mabahoe ang paghigugma
ayaw’t abusoha
basi maduea
sa sangpisok it mata
Madanlog ro eatayan
pamuyot it mayad
basi ka hiliskan
it anang bueoytan
Madueom pa ro baybay
idto eon si tatay
gapamueot it segay
Mag-ilinaway - -
Sin-o ro kaeueuoy?
Manggaranon?
Magmanghod - -
ginhueay ro sambilog nga talisay
sa idaeum it gakatunod nga adlaw.
Magtigom
agod may kuoton
kon kinahangaeanon
Magobra ka
Ayaw’t hueata
Mag-abot ro grasya
Magubod it nipa
agod may tinuea
ieamhay sa sinikpan
tapos payukan
Mahaba nga kaeat
birahon sa baybayon
para madaea
ro may sueod nga eambat
Mahae ko
ikaw nagtao
it daean nga diretso
nga owa ko gienato
kat meron pa ako
Malieon manaksay
may euta sa baybay
tama eon nga pahuway
ang tiyan gadagaay
malieon manueo kita
sa may punta it Afga
abo nga kogita
gahueat nga panaon
para magpakaon
Malieon masadsad kita
idto sa pastrana
abo nga banda
nga nagapresenta
Malieon
maadto kita sa hunasan
abo nga panginhason
nga aton pueuton
Manag-a, manikop,
magsag-on’t tapangan
mangahig it kayog
sa katangkehan
Mananggiti
daea ro kawit
sa likod nakakaw-it
sanggot
sa kilid nakasukbit
Mananggiti
saka sa agahon
pagkahapun
puno ro garapon
Masakit ro ang likod
nasobrahan it lingkod
sa pungkoan
nga hawod
May akon nga amigo
umpisa pa kato
ginsampit ko imaw
nga magsuldado
owa t’a imaw it gusto
May akon nga kilaea
nagdiga
pahutik-hutik pa
akon hasayran
ro anang istorya
andang kanyugan
Mga torista
sige hala bira!
pwera eang pasma
maskin maubos ro kwarta
basta masadya
Nadanlog sa pil-as
naeasgas
ro dahi nga dueas
Naglimad ang mata
paghuyap it baka
gatabok sa karsada
Nagtug-on si juan
owa pa naastanan
anang inaywan
pagbalik nana
balitok sumubeang kana
Nanikop ang manghud
idto sa katunggan
tikig nadakpan
sinueod sa tapangan
Owa pa gamukeat ro adlaw
tapos eon ako it pamahaw
para di maaywanan
it amon nga saeakyan
paadto sa ginaobrahan
Paea - -
kun makapang-it
gapaeamuea
Paghalin ko sa amon
eubak-eubak ro karsadahon
pag-uli nakon
sementado eon
Paghalin ko sa amon
eubak-eubak ro karsadahon
pag-uli nakon
sementado eon
Paghalin ni amihan
malipayon ro tanan
malinaw ro kaeaeawran
makapamunit eonman
Pagsaka it adlaw - -
nagmukeat ro mga bueak
sa gatueo-tueo nga hamog..
Pakeang sinakyan
sa banglid Nagpaduylon
pag-abot sa dueonan
hanang-it ro dueong-gan
Pantat - -
Gasueay sa baha
gusto aboton ro ginhalinan it tubi
Para may pangsuea
katunggan
ginkuyaktan
kon imo tan-awon
eanas-eanas eon
Pataob eon - -
gatinumbo ro guno
paeapos-eapos sa eaya
Pataob eon
ro bintoe pahaumon
gaguwa ro alimango
mausoy it pagkaon
Paueoulihi
naubosan it swerte
Siin kat-ing umagi
Namueot it dolse?
Payag - -
gaduhaw-duhaw sa humbak
sa tunga it eawod
Precious nadhine - -
Bunga it paghigugma
Ag bugna it makaako
Pueo nga tudlo
naging lima sa sangpisok it mata
Boooom - -
Ro amon nga electrician
generator ginlipyuhan
ro tudlo naputlan
hinigop it cooling fan
Ro amon nga mangga
abo nga bunga
ro nagapanamkon
gapueopanagitlon
Ro atop
gabaealiskad
sa kabaskugon
Ro kabuhi it tawo
kaparehas it baroto
paeutaw-eutaw
kun amat malinaw
pag-abot it kanas-kanas
gapaeangeat-as
Ro kabuhi it tawo
kaparehas it baroto
paeutaw-eutaw
kun amat malinaw
pag-abot it kanas-kanas
gapaeangeat-as
Ro mga may panaad
sige eang it sadsad
sa tunog it tamboe
nga nagalinagabong
Ro swerte kuno
nakasueat sa paead
pero kun tan-awon
kibueon
Ruyon ro manggad
it aton nga kaeaeawran
ngani kasimanwa
aton gid nga amligan
Sa akon nga pagpahuway
sa kilid it dueay
nag asaw-asaw
gumuwa ro baeangaw
Sa akon nga pagpamaeandong
akon nga hadumduman
ro akon nga inagyan
kat gakaeam ro akon nga tiyan
Sa akon paghalin
akon ginbilin
paghigugma nga matuod
kimo hanungod
Sa akon pagpamana
may akon nakita
mabahoe nga pakoe
gasandig sa duoe
gapueopanihoe
Sa amon nga baryo
abo gadayo
maligos sa baybay
daritso sa busay
Sa amon ro baybay
gakaeadueay
ginakaun it tubi
gaeapad ro bibi
Sa ati-atihan
iba-ibang tribu
ro makita nimo
nagakiay-kiay
may kulintas nga eusay
Sa may kanyogan
abo nga putyukan
amon ginsug-an
eumopad ag inaywan
ro anang pugaran
Sa sueod it simbahan
sobrang diyosnun
inde makapusa it kueon
ro ugali gali
inde makaon
saang, sikad-sikad, bug-atan
may kagay-kay ag sigay,
imbaw, litog, abahong
agihis ag taeaba
puyde sabawan ag kilawon
Saeamat guid Sir Maeara
sa imong paghaega
sa akon nga ginobra
gapasaeamat guid ako
sa imong gintao nga oras ag espasyo
para ako makaantigo
Sarhento magwidro ka eon
ko aton nga baeonon
hay may panawon
ro aton nga platon
Sari-saring isda
ro imong Makita
halin sa maeagko
paadto sa maisot
Si edat
may daea nga aeat
naeusat
sa bil-at
Si jose
sige eang estorya
sa kaklase nana
hakit-an it maestra
eumopad ro pisara
Si jose matig-a ra ueo
indi magpamati sa anang lolo
pilit umadto
sa puno it abokado
linagas it karnero
Si Jose nagpahaeab it anwang
sa kilid it pang-pang
ga pueopanihoe
mintras gakaon it santoe
Si jose nagsakay sa anwang
umagi sa eunang
naligos it aeang-aeang
Si jose nanag-a
sa liong-liong it sapa
ro anang inuli
guraming sang saga
si kupido ga pamana
bukon it isda
kundi tagipusuon
it mga batan-on
si lola nagsasa
nga nakapalda
pag-uli nana
ro anang paa
gapaeamuea
sa pang-it it paea
Si lolo
nakatungkod
naglingkod
sa bungsod
Si tatay
halin sa eanas
daritso sa baybay
para manginhas
Sidlangan - -
nagharo ro eangit sa eawod
mintras gasaka ro adlaw
Sige simba
paeuhod-euhod pa
paguwa nana
sige hala bira
tsismosa
Sige simba
paeuhod-euhod pa
paguwa nana
sige hala bira
tsismosa
Silhig - -
inde gamiton
makaeapudpod
Suba it akean - -
einuak ro niyog
gakaeadueay ro eugta
tag-ieinit eonman
gapaeanggiltak ro daean
anwang sa kug-ongan
gausoy it tueogban
Tagipusuon ko
gapitik para kimo
pirteng hibok-hibok
kun ikaw magtueok
Taguipusuon nga hopia
kun may imo manao
kun owa kat-imo
owa’t gatao
Tapangan
isag-on sa hapun
butwaon pagkaagahon
tigasaw
pagmakapang-it
makangit-ngit
Tig-eamig - -
Sumuksok ro isiw sa idaeum
it putoe nga pakpak
Tighabagat sa Akean
malinaw ro kaeaeawran
puyde mamunit,manginhas sa hunasan
may magpatindog it bintahan
ro iba gapamalaran
Tuba makahieilong
kun masubrahan
mag-aein ing tiyan
kun aeang-aeangon bugriton
Tuba makahieilong
kun masubrahan
mag-aein ing tiyan
kun aeang-aeangon bugriton
Tudo bugsay
agod makaeampas
sa manga eusay
para indi masangit
ro aton nga bonit
Ugsad - -
gakupkup ro eukos
sa ueang-ueang nga may higot
Unga halin sa eskuylahan
gagaab buyot sa dueong-gan
pangutana ro ginikanan
ginulipat it maestro
Viagra
pampatig-a
kun indi makaya
tigok ka
Viagra
sa iba mo ibaligya
owa kmi it kwarta
nga inugpangumpra
Wa pa gapamaeo ro manok - -
sa eanas eon si tatay
agod makapangabay
nga makagaeab sa andang paeay
Wa pa gapamaeo ro manok - -
sa eanas eon si tatay
agod makapangabay
nga makagaeab sa andang paeay
Here are some of his Aklanon tongue twisters:
kinuhit ni dimit ro nakasab-it nga anglit
si kunang nadanlog sa eunang may daea nga eansang
kaeas-kaeas nagpangeat-as patakas sa eanas
si uka nagpatungka nageaway ra baba
Kinaeo sa maeagkit ro euwag nga eubag
kinaon’t anay ro baeay humapay
Si teroy hinaboy ni kusoy it busoe it kasoy
umasgad ro tutonlan ni juan pagkaon it linanggawan
si inaw may bitbit nga eanggaw nadanlog sa baeanaw
Gumungo ro sugpo putoe ra sungo
ro igot ni diwot natuslok it uhot
si morit namunit eumambid ro bunit
ro maoy ginaoy it eangoy sa sapa
lumigid ro ibid paadto sa bangilid
ro tamilok nga matambok sa puwak luminggaok
nagdiwae ro dila ni uka pagkaon it katumbae
natunok ro tudlo ni unat pagsikop na it pantat
nagkaeay ro tumok nga sigay sa bulsa ni igay
nagkamang ro umang nahueog sa buho nga puno it eunang
bumitay ro eusay nasangit sa bunit ni Ronald
nagduhaw-duhaw ro dueaw nga antulihaw sa sanga it bakhaw
ro gabok nga baeay ni belay humapay sa tup-ay
sinangit ro kawit nga nakasab-it sa likod ni morit
paghampak it humbak ro batik it baroto eumagaak
nabasag ro itlog nga baog pagkahueog sa saeog
Ginuyod it ibid ro eumambid nga eubid
eumambid ro eubid nga nakahigot sa liog it ibid
hinampak ni nay bading it espading ro andang dingding
einueo ni Olu ro ueo it haeo gindat-oe sa bato
einapgot ni dewot it eanot nga higot ro apo nga nagsuhot sa uhot
si islaw nagkutaw sa baeanaw natamsikan ro mata it eam-aw
si islaw nakakita it tungaw gaduhaw-duhaw sa pantaw
ro napueot nga tuway ni belay einamhayan it kamarunggay
ginulipat it unga nga mudlat ro dueanggan ni edat
naghaehae ro saewae ni islaw pagdinugkae it magkae
naeanggi ro sanga it kamansi dahil sa anang bunga nga gapungi-pungi
ginsibit ni tay ramon ro ungon it bagungon sa anang siki mintras gapungko sa muhon
nagkaeala ro manga paka pagtugpa it uean sa eugta
nagbukae ro ang ienaga nga gutaw
Revised: April 28, 2009
Revised: July 8, 2010
He was born on March 27, 1976.
His name is Jose Ronald Inguillo. But he prefers to be called Ronald.
A graduate of Jawili Elementary School, Ronald continued his studies at Tangalan National High School, then proceeded to RMCAT where he graduated Bachelor of Science in Industrial Technology (BSIT) specializing in Machine Shop Technology (MST) in 1998.
After graduation, he went to Manila to work as a machinist but this was shortened when he learned that a certain government agency was hiring a personnel. He was accepted.
He was assigned in Basilan, where he met his future wife Miss Geraldine Tangunan Bonifacio. They have one child, Precious Nadhine Bonifacio Inguillo.
Presently, Ronald is assigned in Liberia.
It was in this country where he joined in my.akeanon.com, particularly in Iskul Bukol where he submitted his poems for comments. After several one-on-one sessions over the internet, this writer told him to make his own way into Aklanon literature.
What does Ronald write?
He is not only a versatile poet, but also a prolific one.
In a few months he was able to produce not only enough poems but something worth studying into for he writes not only love poems but poems with social relevance. His images are fresh and thought provoking.
Here is one of his latest works:
U.S. Airways - -
Naligos sa suba it Hudson
Sa bulig it mga pispis
Ronald experimented in writing Bakod. Bakod is a new type of poetry which I invented in 2008. It is like tanka, the Japanese short poem, but Bakod has five lines with this pattern without losing its poetic characteristics like images, rhyme, etc.
First line--two syllables
Second line--three syllables
Third line--five syllables
Fourth line--seven syllables
Fifth line---five syllables
unga
naghampang
isaeanhon eang
gapamantaw ro nanay
sa may ugsaran
anwang
gatanga
sa kaeangitan
sa sobrang init adlaw
papisok-pisok
This time he writes Aklanon haiku and luwa, where he can express his thoughts clearly.
Below are some of his works in alphabetical order. Discover his great works.
Abi nimo baylihan
sa tunga it kaeaeawran
gali hay bugsayan
gapamunit it tulingan
Abo nga tawo
sa baybayon
medyo fiesta
kon tan-awon
Adlaw gabii
ikaw ginaisip
sa ang painuino
gapaeanutsot
Adlaw gabii
ikaw ginaisip
sa ang painuino
gapaeanutsot
adlaw it tagipusuon - -
si inday namutos
ag eomumpat sa bintana
Akab
kaeoeouy patyon
Makaueogot buhion
Eaom mo mabuot
Sa sueod ro dukot
Akeanon
kaeaeawran
ro isaea nga ginabuean
it pangabuhian
Ako hay may amiga
Si mam edna
Mabuot ag gwapa
Maabiabihon ag mabinuligon pa
ako hay may amigo
si kwarenta singko
mabuot ag masaligan
sa oras nga tanan
Akon haeksperyensyahan
mabudlay owa’t tinun-an
puyde ka lokuhon
it mangin-aeamun
Akon hakit-an
sa kilid it kalan
nag-idlap ro bituon
nakadukot sa kueon
Alibang-bang - -
Ginban-aw ro anang itlog
gaukiok ro ikog
Amihan - -
gabukae ro eawod
may gadagaay nga bagawbaw
Angklahi it mayad
ro baroto ngaron
basi anuron
it sueog nga dayuyon
Anwang - -
maski ano kabaskog
kinahang-ean it tubi
Asawa ko
ikaw eang higugmaun
ueanon ag silakon
hasta kamatayon
Ati-atihan - -
Gadaea it buenas
Sa iba dimalas
Ati-atihan - -
Gakaeasamad ro buoe it sapatos
malipayon ro tanan
Ati-atihan eon man
gagueutok ro daean
owa eon it maagyan
ro mga saeakyan
Baeangaw - -
Kun-amat eang gaguwa
nagapaypay ro unga
Baeay sa baybayon
may tukod sa katueondan
agod indi hapayon
it hangin nga amihan
Bandera it Pilipinas
sa Liberia gapagaspas
kaibahan sa misyon
magdaea it kalinong
Bangon Liberia
magtinguha ka
agud umalsa
ro ing ikunomiya
Baybayon it akean--
may akon nakita
mabahoe nga isda
isda nga mamsa
nga dinagsa
Baybayon sa Akean
kanami pamasyaran
it tagipusuon
nga nagahigugmaan
Boyti eon
ro hae-o ag eusong
aton eupakon
ro sab-a ngaron
Buaya - -
gapakalang-kalang sa pungkuan
abo nga pagkaon
Buaya
nagkalhit sa karsada
gapueopasipeat
ku anang mata
bueak - -
gabukadkad sa silak it adlaw
gapahagan-hagan it kasubo
Bueak - -
sukoe paeang
Ginpamuksi eon
Bugsay pa
agod umarangkada
ro aton nga baesa
bulig bira it taksay
agud makahueay
para may pangeamhay
sa tinuea ni nanay
bungsod
imong tup-ayon
anay ro sueod
Eam-aw - -
Pagtan-aw nimo
Kita ing anino
easgas eon
ro alima ag siki
ku imong ginikanan
sa pagpanarabaho
agod may itao
nga baeon kimo
Eatayan - -
Gahawod-hawod eang
Sa tueod it tubi
Gabok nga haligi - -
Tan-awon matibay
ro sueod anay.
Gabuyog rang ueo
sa pagpainuino
ro humbak sumaylo
sa mga karsada
gapamueot it bato
Gauegad
ro manggad
sa eawod
it Akean
Ginaduyog ako
indi makatueog
pilit nga piyungon
mukeat man gihapon
Graduation - -
gahiyum-hiyom si jose
ro iba gakusmaod.
Gumuwa ro pantok
sa gagiltak nga itlog
sa pugaran - -
Guyom - -
Sige kamang
Owa gid gataeang
Ham-an baea
indi t’a maduea
sa iba ro hisa
gusto pang mangsamad
it pamilyang mayad-ayad
Ham-an baea?
gusto it iba
madali makakwarta
maski ano obrahon
pati dinamita gamiton
Ham-an baea?
kon halin ka sa probinsya
ag hanaeang ka sa banwa
ginatan-aw tan-aw ka
dahil bay-ong ing daea
indi kaparehas nanda
plastic bag may borda pa
Ham-an baea?
mabudlay eot-a
magsuoed iya
sa sityo ngara
Humbak
sa eawod gahaeabok
gabalilin paadto sa binit
kon tumama sa batik gaeagiit
Humbak
sa eawod gahaeabok
gabalilin paadto sa binit
kon tumama sa batik gaeagiit
Indi makapaeawod
gabukae-bukae
ro eawod
Indi mo makita
ro kanamiun it akean
eabi gid ro baybayon
nga ginapabugae namon
kon indi mo adtunan
ag tan-awon
Jose bugtaw ka
ro anwang pahaeaba
idto sa uma
jose sakaa
ro amon nga mangga
abu nga euto
gakaeapupo
Jose,
mabahoe ro bukoe
hinaboy it pukoe
it kahampang nga bungkoe.
Kabuhi - -
medyo baroto
kun indi ka antigo
makueob kat-imo
Kahig iya kahig idto
hasta sa mapudpod
ro aton nga kukod
kamang iya kamang idto
daeagan iya daeagan idto
hayra ro trabaho
ko isaeang ka suldado
Kato anay
ro mga daeaga
naka maria clara
makarun kueang ro tela
Kauswagan
dapat magbueoligan
agud maabtan
Kon gusto mo magpahangin
sa baybayon it Jawili
maligos sa baybay
daritso sa busay
Kon manggaran ka
abo kang kilaea
kon pobre ka
owa kat kilaea
Kon panginhason
ro imong isuyon
sa tangaean ka maadto
abo sanda idto
Kon tig-amihan
ro baeay may tukod
sa katueondan
agod indi’t hapayon
it hangin nga dayuyon
Kun adlaw- -
abu nga bituon
sa baeay namon
manipis eon abi
ro atop nga kugon
Kun akeanon ka
ayaw’t samara
ro sityo ngara
daya ro giya
agod kita magkieilaea
Kun mangutang grabe ro aeam-aeam
maski ano imitlang
makahueam eamang
pag-abot it baeayran
indi eon makit-an
hay idto t’a sa bueangan
Kun tag-ueoean
ro mga paka
gakala-kala
Ligom dueom- -
sa Tangaean
abo nga basnigan
gadakop it tulisan
Limbok - -
panghueasan ka it mais it eagko
abo gahueat kimo
Mabahoe ang paghigugma
ayaw’t abusoha
basi maduea
sa sangpisok it mata
Madanlog ro eatayan
pamuyot it mayad
basi ka hiliskan
it anang bueoytan
Madueom pa ro baybay
idto eon si tatay
gapamueot it segay
Mag-ilinaway - -
Sin-o ro kaeueuoy?
Manggaranon?
Magmanghod - -
ginhueay ro sambilog nga talisay
sa idaeum it gakatunod nga adlaw.
Magtigom
agod may kuoton
kon kinahangaeanon
Magobra ka
Ayaw’t hueata
Mag-abot ro grasya
Magubod it nipa
agod may tinuea
ieamhay sa sinikpan
tapos payukan
Mahaba nga kaeat
birahon sa baybayon
para madaea
ro may sueod nga eambat
Mahae ko
ikaw nagtao
it daean nga diretso
nga owa ko gienato
kat meron pa ako
Malieon manaksay
may euta sa baybay
tama eon nga pahuway
ang tiyan gadagaay
malieon manueo kita
sa may punta it Afga
abo nga kogita
gahueat nga panaon
para magpakaon
Malieon masadsad kita
idto sa pastrana
abo nga banda
nga nagapresenta
Malieon
maadto kita sa hunasan
abo nga panginhason
nga aton pueuton
Manag-a, manikop,
magsag-on’t tapangan
mangahig it kayog
sa katangkehan
Mananggiti
daea ro kawit
sa likod nakakaw-it
sanggot
sa kilid nakasukbit
Mananggiti
saka sa agahon
pagkahapun
puno ro garapon
Masakit ro ang likod
nasobrahan it lingkod
sa pungkoan
nga hawod
May akon nga amigo
umpisa pa kato
ginsampit ko imaw
nga magsuldado
owa t’a imaw it gusto
May akon nga kilaea
nagdiga
pahutik-hutik pa
akon hasayran
ro anang istorya
andang kanyugan
Mga torista
sige hala bira!
pwera eang pasma
maskin maubos ro kwarta
basta masadya
Nadanlog sa pil-as
naeasgas
ro dahi nga dueas
Naglimad ang mata
paghuyap it baka
gatabok sa karsada
Nagtug-on si juan
owa pa naastanan
anang inaywan
pagbalik nana
balitok sumubeang kana
Nanikop ang manghud
idto sa katunggan
tikig nadakpan
sinueod sa tapangan
Owa pa gamukeat ro adlaw
tapos eon ako it pamahaw
para di maaywanan
it amon nga saeakyan
paadto sa ginaobrahan
Paea - -
kun makapang-it
gapaeamuea
Paghalin ko sa amon
eubak-eubak ro karsadahon
pag-uli nakon
sementado eon
Paghalin ko sa amon
eubak-eubak ro karsadahon
pag-uli nakon
sementado eon
Paghalin ni amihan
malipayon ro tanan
malinaw ro kaeaeawran
makapamunit eonman
Pagsaka it adlaw - -
nagmukeat ro mga bueak
sa gatueo-tueo nga hamog..
Pakeang sinakyan
sa banglid Nagpaduylon
pag-abot sa dueonan
hanang-it ro dueong-gan
Pantat - -
Gasueay sa baha
gusto aboton ro ginhalinan it tubi
Para may pangsuea
katunggan
ginkuyaktan
kon imo tan-awon
eanas-eanas eon
Pataob eon - -
gatinumbo ro guno
paeapos-eapos sa eaya
Pataob eon
ro bintoe pahaumon
gaguwa ro alimango
mausoy it pagkaon
Paueoulihi
naubosan it swerte
Siin kat-ing umagi
Namueot it dolse?
Payag - -
gaduhaw-duhaw sa humbak
sa tunga it eawod
Precious nadhine - -
Bunga it paghigugma
Ag bugna it makaako
Pueo nga tudlo
naging lima sa sangpisok it mata
Boooom - -
Ro amon nga electrician
generator ginlipyuhan
ro tudlo naputlan
hinigop it cooling fan
Ro amon nga mangga
abo nga bunga
ro nagapanamkon
gapueopanagitlon
Ro atop
gabaealiskad
sa kabaskugon
Ro kabuhi it tawo
kaparehas it baroto
paeutaw-eutaw
kun amat malinaw
pag-abot it kanas-kanas
gapaeangeat-as
Ro kabuhi it tawo
kaparehas it baroto
paeutaw-eutaw
kun amat malinaw
pag-abot it kanas-kanas
gapaeangeat-as
Ro mga may panaad
sige eang it sadsad
sa tunog it tamboe
nga nagalinagabong
Ro swerte kuno
nakasueat sa paead
pero kun tan-awon
kibueon
Ruyon ro manggad
it aton nga kaeaeawran
ngani kasimanwa
aton gid nga amligan
Sa akon nga pagpahuway
sa kilid it dueay
nag asaw-asaw
gumuwa ro baeangaw
Sa akon nga pagpamaeandong
akon nga hadumduman
ro akon nga inagyan
kat gakaeam ro akon nga tiyan
Sa akon paghalin
akon ginbilin
paghigugma nga matuod
kimo hanungod
Sa akon pagpamana
may akon nakita
mabahoe nga pakoe
gasandig sa duoe
gapueopanihoe
Sa amon nga baryo
abo gadayo
maligos sa baybay
daritso sa busay
Sa amon ro baybay
gakaeadueay
ginakaun it tubi
gaeapad ro bibi
Sa ati-atihan
iba-ibang tribu
ro makita nimo
nagakiay-kiay
may kulintas nga eusay
Sa may kanyogan
abo nga putyukan
amon ginsug-an
eumopad ag inaywan
ro anang pugaran
Sa sueod it simbahan
sobrang diyosnun
inde makapusa it kueon
ro ugali gali
inde makaon
saang, sikad-sikad, bug-atan
may kagay-kay ag sigay,
imbaw, litog, abahong
agihis ag taeaba
puyde sabawan ag kilawon
Saeamat guid Sir Maeara
sa imong paghaega
sa akon nga ginobra
gapasaeamat guid ako
sa imong gintao nga oras ag espasyo
para ako makaantigo
Sarhento magwidro ka eon
ko aton nga baeonon
hay may panawon
ro aton nga platon
Sari-saring isda
ro imong Makita
halin sa maeagko
paadto sa maisot
Si edat
may daea nga aeat
naeusat
sa bil-at
Si jose
sige eang estorya
sa kaklase nana
hakit-an it maestra
eumopad ro pisara
Si jose matig-a ra ueo
indi magpamati sa anang lolo
pilit umadto
sa puno it abokado
linagas it karnero
Si Jose nagpahaeab it anwang
sa kilid it pang-pang
ga pueopanihoe
mintras gakaon it santoe
Si jose nagsakay sa anwang
umagi sa eunang
naligos it aeang-aeang
Si jose nanag-a
sa liong-liong it sapa
ro anang inuli
guraming sang saga
si kupido ga pamana
bukon it isda
kundi tagipusuon
it mga batan-on
si lola nagsasa
nga nakapalda
pag-uli nana
ro anang paa
gapaeamuea
sa pang-it it paea
Si lolo
nakatungkod
naglingkod
sa bungsod
Si tatay
halin sa eanas
daritso sa baybay
para manginhas
Sidlangan - -
nagharo ro eangit sa eawod
mintras gasaka ro adlaw
Sige simba
paeuhod-euhod pa
paguwa nana
sige hala bira
tsismosa
Sige simba
paeuhod-euhod pa
paguwa nana
sige hala bira
tsismosa
Silhig - -
inde gamiton
makaeapudpod
Suba it akean - -
einuak ro niyog
gakaeadueay ro eugta
tag-ieinit eonman
gapaeanggiltak ro daean
anwang sa kug-ongan
gausoy it tueogban
Tagipusuon ko
gapitik para kimo
pirteng hibok-hibok
kun ikaw magtueok
Taguipusuon nga hopia
kun may imo manao
kun owa kat-imo
owa’t gatao
Tapangan
isag-on sa hapun
butwaon pagkaagahon
tigasaw
pagmakapang-it
makangit-ngit
Tig-eamig - -
Sumuksok ro isiw sa idaeum
it putoe nga pakpak
Tighabagat sa Akean
malinaw ro kaeaeawran
puyde mamunit,manginhas sa hunasan
may magpatindog it bintahan
ro iba gapamalaran
Tuba makahieilong
kun masubrahan
mag-aein ing tiyan
kun aeang-aeangon bugriton
Tuba makahieilong
kun masubrahan
mag-aein ing tiyan
kun aeang-aeangon bugriton
Tudo bugsay
agod makaeampas
sa manga eusay
para indi masangit
ro aton nga bonit
Ugsad - -
gakupkup ro eukos
sa ueang-ueang nga may higot
Unga halin sa eskuylahan
gagaab buyot sa dueong-gan
pangutana ro ginikanan
ginulipat it maestro
Viagra
pampatig-a
kun indi makaya
tigok ka
Viagra
sa iba mo ibaligya
owa kmi it kwarta
nga inugpangumpra
Wa pa gapamaeo ro manok - -
sa eanas eon si tatay
agod makapangabay
nga makagaeab sa andang paeay
Wa pa gapamaeo ro manok - -
sa eanas eon si tatay
agod makapangabay
nga makagaeab sa andang paeay
Here are some of his Aklanon tongue twisters:
kinuhit ni dimit ro nakasab-it nga anglit
si kunang nadanlog sa eunang may daea nga eansang
kaeas-kaeas nagpangeat-as patakas sa eanas
si uka nagpatungka nageaway ra baba
Kinaeo sa maeagkit ro euwag nga eubag
kinaon’t anay ro baeay humapay
Si teroy hinaboy ni kusoy it busoe it kasoy
umasgad ro tutonlan ni juan pagkaon it linanggawan
si inaw may bitbit nga eanggaw nadanlog sa baeanaw
Gumungo ro sugpo putoe ra sungo
ro igot ni diwot natuslok it uhot
si morit namunit eumambid ro bunit
ro maoy ginaoy it eangoy sa sapa
lumigid ro ibid paadto sa bangilid
ro tamilok nga matambok sa puwak luminggaok
nagdiwae ro dila ni uka pagkaon it katumbae
natunok ro tudlo ni unat pagsikop na it pantat
nagkaeay ro tumok nga sigay sa bulsa ni igay
nagkamang ro umang nahueog sa buho nga puno it eunang
bumitay ro eusay nasangit sa bunit ni Ronald
nagduhaw-duhaw ro dueaw nga antulihaw sa sanga it bakhaw
ro gabok nga baeay ni belay humapay sa tup-ay
sinangit ro kawit nga nakasab-it sa likod ni morit
paghampak it humbak ro batik it baroto eumagaak
nabasag ro itlog nga baog pagkahueog sa saeog
Ginuyod it ibid ro eumambid nga eubid
eumambid ro eubid nga nakahigot sa liog it ibid
hinampak ni nay bading it espading ro andang dingding
einueo ni Olu ro ueo it haeo gindat-oe sa bato
einapgot ni dewot it eanot nga higot ro apo nga nagsuhot sa uhot
si islaw nagkutaw sa baeanaw natamsikan ro mata it eam-aw
si islaw nakakita it tungaw gaduhaw-duhaw sa pantaw
ro napueot nga tuway ni belay einamhayan it kamarunggay
ginulipat it unga nga mudlat ro dueanggan ni edat
naghaehae ro saewae ni islaw pagdinugkae it magkae
naeanggi ro sanga it kamansi dahil sa anang bunga nga gapungi-pungi
ginsibit ni tay ramon ro ungon it bagungon sa anang siki mintras gapungko sa muhon
nagkaeala ro manga paka pagtugpa it uean sa eugta
nagbukae ro ang ienaga nga gutaw
Revised: April 28, 2009
Revised: July 8, 2010
Wednesday, December 31, 2008
Katapusang Pa-Adios ni Jose Rizal in Aklanon
Katapusang Pa-Adios
(Mi Ultimo Adios)
ni Dr. Jose Rizal translated to Aklanon
ni Benigno Macavinta y de Miguel
Editor’s Note: To commemorate the 112th death anniversary of the Philippines National Hero, Dr. Jose P. Rizal, Madyaas Pen is publishing his “Mi Ultimo Adios”. This Aklanon version was translated by the late Benigno Macavinta y de Miguel who was better known as “Lolo Bingo”. He was born in Marianos, Numancia, Aklan on February 13, 1881 and died in Albasan, Numancia, Aklan on August 1, 1966. This Aklanon translation is voluntarily furnished The Madyaas Pen by Atty. Emmanuel C. Fernandez, a retired ambassador. According to him, the text came from Ms. Elizabeth Atanacio Macavinta, the grand daughter of the late Lolo Bingo. Elizabeth now lives in Manila.
see this link for the complete translation.
http://madyaaspublishing.blogspot.com/search?updated-min=2008-01-01T00%3A00%3A00-08%3A00&updated-max=2009-01-01T00%3A00%3A00-08%3A00&max-results=50
(Mi Ultimo Adios)
ni Dr. Jose Rizal translated to Aklanon
ni Benigno Macavinta y de Miguel
Editor’s Note: To commemorate the 112th death anniversary of the Philippines National Hero, Dr. Jose P. Rizal, Madyaas Pen is publishing his “Mi Ultimo Adios”. This Aklanon version was translated by the late Benigno Macavinta y de Miguel who was better known as “Lolo Bingo”. He was born in Marianos, Numancia, Aklan on February 13, 1881 and died in Albasan, Numancia, Aklan on August 1, 1966. This Aklanon translation is voluntarily furnished The Madyaas Pen by Atty. Emmanuel C. Fernandez, a retired ambassador. According to him, the text came from Ms. Elizabeth Atanacio Macavinta, the grand daughter of the late Lolo Bingo. Elizabeth now lives in Manila.
see this link for the complete translation.
http://madyaaspublishing.blogspot.com/search?updated-min=2008-01-01T00%3A00%3A00-08%3A00&updated-max=2009-01-01T00%3A00%3A00-08%3A00&max-results=50
Wednesday, December 17, 2008
To the Young Writer
I am reprinting here a lecture given by Mr. Jose. it is an advice to the young writer. I hope that our Aklanon writers will benefit from this article from a famous Filipino novelist.
TO THE YOUNG WRITER
by F. Sionil Jose, National Artist in Literature
In a moral crisis such as what grips the country today when a handful of Congressmen betray the people’s trust in obedience to their powerful leader, what can the ordinary Filipino do? What can a writer do?
The German writer Stefan Heym, who lived through Nazism and East Germany’s communist regime, had this advice: “The writer’s duty is to survive.”
“What,” I asked, “if survival mean acquiescence or surrender.”
“Then,” he replied, “survival is also a test to his moral strength.”
Do our writers today have that strength? Every so often, when I am asked by young writers for advice, this is what I tell them:
Memory and sentiment are never enough. You must master the craft of writing and use the language you know best—respect the word and know the rules before you break them. Having mastered the word, use it then as one would create a window—polished, untarnished, so that you can see clearly beyond the crystal. Don’t cover the frame with frills and fancy drapes for it is these decorations that will attract, and hide the view. Review, revise, rewrite till it hurts, till the land that holds the pen is numb, till every sentence reads easily, every word in place and you know by then that the window is made.
You are a storyteller, a singer—so learn rhythm, music, resonance, narrative technique, until these are in your marrow. You can learn all these by writing letters, notes, exercises, journals. The concert pianist, that prima ballerina—every day they practice and limber up before they go on stage.
Do not be waylaid by the latest literary fads, by unfashionable ideologies. They will surely pass as unremembered seasons and what will remain are those verities—love and death, faith and forbearance, which you have made permanent in prose. Look at your craft with humility, and be your own severest critic. Do not for once believe that ancient panegyric that the pen is mightier than the sword. Nunca! It is always naked power which triumphs and rules, against which you must always rail till your voice hoarsens. Beware, too, of early praise for it can destroy, and remember again that only time will tell if your work will prevail.
Write with all your senses, and some of your ulcers working, so that what you write will throb with life. Live, be observant, be the eternal child aglow with awe and wonder of the world, amass memories for they will all be retrieved as dialogue, color, plot, action.
Ask yourself, what in literature, who is your audience. Literature is the noblest of the arts and writers should, therefore, be of noble bearing, affirming in their very lives the Socratic precepts of virtue and excellence. This is difficult to achieve; perhaps, it is enough that you strive to be able to sleep soundly at night without the nightmares of a bad conscience.
Be an honest witness to your times, and be strong when they revile you for telling the truth. Your vocation will also condemn you to solitude, but remember—he who stands alone is the strongest. Even in your shattering loneliness, remember you are writing, not for critics, academics, or other writers, but for your own people who, in their silence and perhaps poverty, cannot express their aspirations and anguish. You are their voice but only if you have not deserted or betrayed them.
Whatever suffering might be heaped upon you, never, never lose your equanimity, your humor. Much of what you write will be bleak—just the same, learn to laugh at yourself first, and your critics, and certainly at the antics of the wretched, among your countrymen.
Nurture in yourself that abiding sense of urgency, of passion—deep and volcanic—but always keep it in control and with it, that profound melancholy wrought by our history, by our own leaders—no matter how effulgent our fiestas and how bright our smiles. This passion, this melancholy, must surface as literature if you are to be an artist. So Lenin said all art is propaganda, but remember, not all propaganda is art.
I make writing seem difficult because it really is. Worse, it may not even make you live comfortably, and you will grow old like so many of us who tried without ever being appreciated in your own country. Just look at all those books piled in bargain counters—nobody buys them for though we have a novelist as a national hero, we do not read novels.
Why then must you write at all? Do it because there is so much hypocrisy and cussedness in us and, who knows, you may be able to exorcise a bit of these. Do it because many of us have lost our moorings, and it is in literature where history lives, where we can know ourselves best so that we can live ourselves and be rooted again in native soil. Do it because it is a vocation which will give you such pleasure, so lasting and so deep—it transcends anything those sybarites and sensualists covet. I assure you, this old man knows.
What, after all, is literature but pain remembered. In remembering, we adorn it with our imagination, our craftsmanship, ennobling it perhaps, imbuing it with permanence; it then exists beyond our puny lives, a testament to your humanity for all the world to witness. And having witnessed it, it is out hope that what we have written will evoke compassion, for in the end, this is what draws all men together.
One final word: write wherever you can do it best, in exile perhaps, but never, never leave your village, your town, your beginning. Enshrine it in the heart, sanctify it in your mind for your beginning gives you your soul, your humanity. In remembering with passion, you will be writing about a particular place and a particular people but you shall have given them also what all men will recognize, the universality of man and of art itself.
TO THE YOUNG WRITER
by F. Sionil Jose, National Artist in Literature
In a moral crisis such as what grips the country today when a handful of Congressmen betray the people’s trust in obedience to their powerful leader, what can the ordinary Filipino do? What can a writer do?
The German writer Stefan Heym, who lived through Nazism and East Germany’s communist regime, had this advice: “The writer’s duty is to survive.”
“What,” I asked, “if survival mean acquiescence or surrender.”
“Then,” he replied, “survival is also a test to his moral strength.”
Do our writers today have that strength? Every so often, when I am asked by young writers for advice, this is what I tell them:
Memory and sentiment are never enough. You must master the craft of writing and use the language you know best—respect the word and know the rules before you break them. Having mastered the word, use it then as one would create a window—polished, untarnished, so that you can see clearly beyond the crystal. Don’t cover the frame with frills and fancy drapes for it is these decorations that will attract, and hide the view. Review, revise, rewrite till it hurts, till the land that holds the pen is numb, till every sentence reads easily, every word in place and you know by then that the window is made.
You are a storyteller, a singer—so learn rhythm, music, resonance, narrative technique, until these are in your marrow. You can learn all these by writing letters, notes, exercises, journals. The concert pianist, that prima ballerina—every day they practice and limber up before they go on stage.
Do not be waylaid by the latest literary fads, by unfashionable ideologies. They will surely pass as unremembered seasons and what will remain are those verities—love and death, faith and forbearance, which you have made permanent in prose. Look at your craft with humility, and be your own severest critic. Do not for once believe that ancient panegyric that the pen is mightier than the sword. Nunca! It is always naked power which triumphs and rules, against which you must always rail till your voice hoarsens. Beware, too, of early praise for it can destroy, and remember again that only time will tell if your work will prevail.
Write with all your senses, and some of your ulcers working, so that what you write will throb with life. Live, be observant, be the eternal child aglow with awe and wonder of the world, amass memories for they will all be retrieved as dialogue, color, plot, action.
Ask yourself, what in literature, who is your audience. Literature is the noblest of the arts and writers should, therefore, be of noble bearing, affirming in their very lives the Socratic precepts of virtue and excellence. This is difficult to achieve; perhaps, it is enough that you strive to be able to sleep soundly at night without the nightmares of a bad conscience.
Be an honest witness to your times, and be strong when they revile you for telling the truth. Your vocation will also condemn you to solitude, but remember—he who stands alone is the strongest. Even in your shattering loneliness, remember you are writing, not for critics, academics, or other writers, but for your own people who, in their silence and perhaps poverty, cannot express their aspirations and anguish. You are their voice but only if you have not deserted or betrayed them.
Whatever suffering might be heaped upon you, never, never lose your equanimity, your humor. Much of what you write will be bleak—just the same, learn to laugh at yourself first, and your critics, and certainly at the antics of the wretched, among your countrymen.
Nurture in yourself that abiding sense of urgency, of passion—deep and volcanic—but always keep it in control and with it, that profound melancholy wrought by our history, by our own leaders—no matter how effulgent our fiestas and how bright our smiles. This passion, this melancholy, must surface as literature if you are to be an artist. So Lenin said all art is propaganda, but remember, not all propaganda is art.
I make writing seem difficult because it really is. Worse, it may not even make you live comfortably, and you will grow old like so many of us who tried without ever being appreciated in your own country. Just look at all those books piled in bargain counters—nobody buys them for though we have a novelist as a national hero, we do not read novels.
Why then must you write at all? Do it because there is so much hypocrisy and cussedness in us and, who knows, you may be able to exorcise a bit of these. Do it because many of us have lost our moorings, and it is in literature where history lives, where we can know ourselves best so that we can live ourselves and be rooted again in native soil. Do it because it is a vocation which will give you such pleasure, so lasting and so deep—it transcends anything those sybarites and sensualists covet. I assure you, this old man knows.
What, after all, is literature but pain remembered. In remembering, we adorn it with our imagination, our craftsmanship, ennobling it perhaps, imbuing it with permanence; it then exists beyond our puny lives, a testament to your humanity for all the world to witness. And having witnessed it, it is out hope that what we have written will evoke compassion, for in the end, this is what draws all men together.
One final word: write wherever you can do it best, in exile perhaps, but never, never leave your village, your town, your beginning. Enshrine it in the heart, sanctify it in your mind for your beginning gives you your soul, your humanity. In remembering with passion, you will be writing about a particular place and a particular people but you shall have given them also what all men will recognize, the universality of man and of art itself.
Monday, December 15, 2008
Hope Sabanpan-Yu's Poems
The following poems were written originally in Cebuano by a young charming Cebuano poet, Hope Sabanpan-Yu. I based my Aklanon translation from her book: Mga Dad-onon sa Biyahe/Things to Take on a Journey. Canada: Sunflower Press, 2003.
Mga Daeahon Sa Pagpanaw
Ni Hope Yu
Gin-Inakeanon ni
Maeara
Dali!
ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Maeara
December 12, 2008
Sa malarosas ngarang kahayag
Daehon kita
Igto sa may baybay
Nga akon, igto maeapit
Sa maisot nga pantalan
Gahagunos ro dagat
Sa bilog nga adlaw
Ginahakos ro baybay
May asin ro hangin
Ag ano kaeab-as,
Sa huna-huna
Nga ginadaea ku rayang gahuyang-huyang nga baroto
Dali! Masakay eon kita.
Makaron eon ro oras nga kita makapangisda
Maeayo pa, pero ro mga bisaea
Hay gaeutaw halin sa kidadawman
Dali!
@@@
Owa't Gabii Makaron
ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Maeara
Ro pagtum-ok it kainit
Ku eawas
King likod
Hay ro kadaeum nga gapahaom
Kang eawas
Sa katre.
Owa't gabii makaron.
@@@
Haead
ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Maeara
December 14, 2008
Tipunon ko tanan ro mga manami nga berde it kalibutan
Halimunon it tigbueoeak
Daho't mansanas nga nagabayle-bayle
Ro matam-is nga berde't pino
Oliba para sa martini
Lato agod kilawon
Hilaw nga mangga agod i-ensalada
Tipunon ko tanan ro mga manami
Humot, bag-ong tubong ugbos
Para kimo
@@@
Rang Pagtikang-tikang sa Kada Agahon
ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Maeara
December 14, 2008
Makaron nga nagtugpa eon ro niyebe sa eugta
Rang pagtikang-tikang sa kada agahon
Nagbutyag it disenyo sa harden
Nga owa ko kunta masayri:
Ro kakahuyan ag mga sangang ginpunihan it yelo
Ro pinong kahayag it pagbuskad
Ag maintok nga pinongpong nga mga bueak
Gakaging rang ilong sa kaeamig
Apang iya sa kakahuyan
Nagduhong rang mga siki
Ro makangawangawa nga letrato
Ku rayang mga tanom sa ibabaw it niyebe
Nagtao’t kainit kakon.
Kadasig.
@@@
Salikaeum
ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Maeara
December 14, 2008
Nahueog ro adlaw pareho ku magueang nga uyas
Dungan sa pagbuead ku bueawanong kolor
Sa pihak ku nagakangitngit
Nga asul
Owa’t gasaut sa hilamon, dahon o bituon
Kalinong eang
Iya sa tunga ku raying higayon
Iya kita
Kalinong eang
Sa nasayran naton ngarang oras
Ag sa oras nga owa pa naton masayri.
@@@
Imaw ra nga gabyahe ako
Ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Maeara
December 15, 2008
Sent Dec. 15, 2008
Imaw ra nga gabyahe ako
Agod magbugtaw sa maeamig nga pagtueo't niyebe
Agod makakita it linaw nga gaduhong sa anang katin-awan
Agod mahawanan ro mga pagduha-duha
Sa idaeom it mga bituon, mahimong eangit
Agod magtinong sa mabahoe nga kaeaparan ag mahueog
Sa madaeum nga handom nga maguwa sa parte ngarang kalibutan
Agod makabaeay it binaeaybay ag madumduman rayang
Obra nga indi maobra't oman
Imaw ra nga mauli ako.
@@@
@@@
Hakos
Ro madueaw nga oras
Nagpanaog sa anang kataason
Nag-inumoe ro eugta
Nag-eambong it mga eumot ro bato
Binira kita ag ginhakos
Hasta mabatyagan ko
Ro pagpanghayhay nga owa’t katapusan.
@@@
Naghigugma Ako't Oman
ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Maeara
December 17, 2008
Naghigugma ako't oman
Sa pagduot sa imong dagang*
Sa pihak kang hawak
Gasaut ra kakon
Owa maghalin sa panumduman
Kundi sa pag-usisa
Ring ueo hay puno it adlaw
Eon man, permi ag permi
Nabatyagan ko ring kaugot
Pero bukon eo't ako ring kaakig
Kundi isaea sa mga sawa nga gabais
Sa kataeagman it rason.
*There is no Aklanon native term for pen. It has pluma but this is Spanish in origin. Since there is this Cebuano term for the pen, I used it.
@@@
Tarheta
ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Maeara
December 18, 2008
Ginisi ko dayon ro sobre
Ag nagkaeahueog
Ro
mga
gabarlak
ag
mga maintok
nga kasingkasing
sa kobrekama
namueak it pueang rosas
ro puting saeog
Makara kon ako magsilibrar
ku akong kaakig--
ro pagtuktok ku imong binaeaybay
sa mga pahayag
nga eabaw pa sa matuod:
mga pueang rosas ikaw
pasinsya ako sa
nagbasoe nga paila*
ginahigugma ko ayaw
kasingkasing maakig
* I cannot at the moment get the exact meaning of this term, so I used its original word.
@@@
Paagto sa Katueogon
ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Maeara
December 18, 2008
Matueog eon ako
Ay una eon ro buean
Agod magbantay katon
Mas mahimuok pa ro atong tueog
Ku sa mga nagakatueog eon
Owa't eabot sa mga kuyapnit
Nga naga-eupad-eupad sa mga oras ngara
O sa mga tuko
Nga indi maghipos
Pareho ku suksok
Eantip gid
Ro gabii ngara
Ag buko't aeang-aeang
Eantip gid sa paghueag-hueag
It bukaw
@@@
Pinanitan
Ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
December 18, 2008
Pinanitan mo ro kahil
Pareho ku una natong paghambaeanay
Igto sa airport
Kun siin mo ginaobrahan ro kada tinum-ok nga bisaea
Ro matam-is nga kahumot
Nga nagpaeupok ku pilang kalibutan
Hanungod katong daywa.
Bisaea sa imong baba
ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
Gusto kong mahimong bisaea sa imong baba
Bisaea nga gusto mo gid iambit
Gusto kong maeutaw
Masaka ag manaog sa hangin
Magpakli sa mga pinanig king libro
Gusto ko magsueod sa inang pagginhawa
Kon ro mga bisaea
Hay mas eabaw pa sa ginahandum mo
Ibubo mo ako sa mga pinanig ngaron
Paeutawa ako hasta maeumutan ro tinta
Hayyyyy! Ring pagsueat
Ro malig-on nga impresyon
Ro malibunog mong agi
Ro maeumo nga pagsaka.
@@@
Tigtaeagas
ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
December 18, 2008
Nahueog kita
Pareho ku mga dahon sa tigtaeagas
Sa idaeum it kakahuyan
Nageapta sa ibabaw it eayang hilamon
Nagahubeas nga nagaatubang
Sa naduyog nga adlaw
Ro mga matang nagatueok sa kaeangitan
Nagatan-aw kon may sinyales it pagkadueom
Nagahueat sa anang pag-angkon
Ku rayang tigtaeagas
Ag ro atong pagkahueog
Halin sa kahayag.
@@@
Taean-awon
ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
Decemeber 19, 2008
Gatan-aw ako ku mga pinuno't maribuhok
Nga ginapabuga-tan ku niyebe
Kon mabali gid man ra sanga
Tunlon ron ku kaeamigon
Sa anang pagkahueog.
Gatan-a ako sa hinayhinay nga pagtindog
Ag mga baeay-baeay nga yelo
Mga marka sa anang pagduaw
Maapeod nga kaeamig
Mga tueok nga puti
Niyebe
Ag mga matig-ang yuhum
Sa mainit nga mga panamgo.
Mga Daeahon Sa Pagpanaw
Ni Hope Yu
Gin-Inakeanon ni
Maeara
Dali!
ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Maeara
December 12, 2008
Sa malarosas ngarang kahayag
Daehon kita
Igto sa may baybay
Nga akon, igto maeapit
Sa maisot nga pantalan
Gahagunos ro dagat
Sa bilog nga adlaw
Ginahakos ro baybay
May asin ro hangin
Ag ano kaeab-as,
Sa huna-huna
Nga ginadaea ku rayang gahuyang-huyang nga baroto
Dali! Masakay eon kita.
Makaron eon ro oras nga kita makapangisda
Maeayo pa, pero ro mga bisaea
Hay gaeutaw halin sa kidadawman
Dali!
@@@
Owa't Gabii Makaron
ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Maeara
Ro pagtum-ok it kainit
Ku eawas
King likod
Hay ro kadaeum nga gapahaom
Kang eawas
Sa katre.
Owa't gabii makaron.
@@@
Haead
ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Maeara
December 14, 2008
Tipunon ko tanan ro mga manami nga berde it kalibutan
Halimunon it tigbueoeak
Daho't mansanas nga nagabayle-bayle
Ro matam-is nga berde't pino
Oliba para sa martini
Lato agod kilawon
Hilaw nga mangga agod i-ensalada
Tipunon ko tanan ro mga manami
Humot, bag-ong tubong ugbos
Para kimo
@@@
Rang Pagtikang-tikang sa Kada Agahon
ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Maeara
December 14, 2008
Makaron nga nagtugpa eon ro niyebe sa eugta
Rang pagtikang-tikang sa kada agahon
Nagbutyag it disenyo sa harden
Nga owa ko kunta masayri:
Ro kakahuyan ag mga sangang ginpunihan it yelo
Ro pinong kahayag it pagbuskad
Ag maintok nga pinongpong nga mga bueak
Gakaging rang ilong sa kaeamig
Apang iya sa kakahuyan
Nagduhong rang mga siki
Ro makangawangawa nga letrato
Ku rayang mga tanom sa ibabaw it niyebe
Nagtao’t kainit kakon.
Kadasig.
@@@
Salikaeum
ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Maeara
December 14, 2008
Nahueog ro adlaw pareho ku magueang nga uyas
Dungan sa pagbuead ku bueawanong kolor
Sa pihak ku nagakangitngit
Nga asul
Owa’t gasaut sa hilamon, dahon o bituon
Kalinong eang
Iya sa tunga ku raying higayon
Iya kita
Kalinong eang
Sa nasayran naton ngarang oras
Ag sa oras nga owa pa naton masayri.
@@@
Imaw ra nga gabyahe ako
Ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Maeara
December 15, 2008
Sent Dec. 15, 2008
Imaw ra nga gabyahe ako
Agod magbugtaw sa maeamig nga pagtueo't niyebe
Agod makakita it linaw nga gaduhong sa anang katin-awan
Agod mahawanan ro mga pagduha-duha
Sa idaeom it mga bituon, mahimong eangit
Agod magtinong sa mabahoe nga kaeaparan ag mahueog
Sa madaeum nga handom nga maguwa sa parte ngarang kalibutan
Agod makabaeay it binaeaybay ag madumduman rayang
Obra nga indi maobra't oman
Imaw ra nga mauli ako.
@@@
@@@
Hakos
Ro madueaw nga oras
Nagpanaog sa anang kataason
Nag-inumoe ro eugta
Nag-eambong it mga eumot ro bato
Binira kita ag ginhakos
Hasta mabatyagan ko
Ro pagpanghayhay nga owa’t katapusan.
@@@
Naghigugma Ako't Oman
ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Maeara
December 17, 2008
Naghigugma ako't oman
Sa pagduot sa imong dagang*
Sa pihak kang hawak
Gasaut ra kakon
Owa maghalin sa panumduman
Kundi sa pag-usisa
Ring ueo hay puno it adlaw
Eon man, permi ag permi
Nabatyagan ko ring kaugot
Pero bukon eo't ako ring kaakig
Kundi isaea sa mga sawa nga gabais
Sa kataeagman it rason.
*There is no Aklanon native term for pen. It has pluma but this is Spanish in origin. Since there is this Cebuano term for the pen, I used it.
@@@
Tarheta
ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Maeara
December 18, 2008
Ginisi ko dayon ro sobre
Ag nagkaeahueog
Ro
mga
gabarlak
ag
mga maintok
nga kasingkasing
sa kobrekama
namueak it pueang rosas
ro puting saeog
Makara kon ako magsilibrar
ku akong kaakig--
ro pagtuktok ku imong binaeaybay
sa mga pahayag
nga eabaw pa sa matuod:
mga pueang rosas ikaw
pasinsya ako sa
nagbasoe nga paila*
ginahigugma ko ayaw
kasingkasing maakig
* I cannot at the moment get the exact meaning of this term, so I used its original word.
@@@
Paagto sa Katueogon
ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Maeara
December 18, 2008
Matueog eon ako
Ay una eon ro buean
Agod magbantay katon
Mas mahimuok pa ro atong tueog
Ku sa mga nagakatueog eon
Owa't eabot sa mga kuyapnit
Nga naga-eupad-eupad sa mga oras ngara
O sa mga tuko
Nga indi maghipos
Pareho ku suksok
Eantip gid
Ro gabii ngara
Ag buko't aeang-aeang
Eantip gid sa paghueag-hueag
It bukaw
@@@
Pinanitan
Ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
December 18, 2008
Pinanitan mo ro kahil
Pareho ku una natong paghambaeanay
Igto sa airport
Kun siin mo ginaobrahan ro kada tinum-ok nga bisaea
Ro matam-is nga kahumot
Nga nagpaeupok ku pilang kalibutan
Hanungod katong daywa.
Bisaea sa imong baba
ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
Gusto kong mahimong bisaea sa imong baba
Bisaea nga gusto mo gid iambit
Gusto kong maeutaw
Masaka ag manaog sa hangin
Magpakli sa mga pinanig king libro
Gusto ko magsueod sa inang pagginhawa
Kon ro mga bisaea
Hay mas eabaw pa sa ginahandum mo
Ibubo mo ako sa mga pinanig ngaron
Paeutawa ako hasta maeumutan ro tinta
Hayyyyy! Ring pagsueat
Ro malig-on nga impresyon
Ro malibunog mong agi
Ro maeumo nga pagsaka.
@@@
Tigtaeagas
ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
December 18, 2008
Nahueog kita
Pareho ku mga dahon sa tigtaeagas
Sa idaeum it kakahuyan
Nageapta sa ibabaw it eayang hilamon
Nagahubeas nga nagaatubang
Sa naduyog nga adlaw
Ro mga matang nagatueok sa kaeangitan
Nagatan-aw kon may sinyales it pagkadueom
Nagahueat sa anang pag-angkon
Ku rayang tigtaeagas
Ag ro atong pagkahueog
Halin sa kahayag.
@@@
Taean-awon
ni Hope Sabanpan-Yu
Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
Decemeber 19, 2008
Gatan-aw ako ku mga pinuno't maribuhok
Nga ginapabuga-tan ku niyebe
Kon mabali gid man ra sanga
Tunlon ron ku kaeamigon
Sa anang pagkahueog.
Gatan-a ako sa hinayhinay nga pagtindog
Ag mga baeay-baeay nga yelo
Mga marka sa anang pagduaw
Maapeod nga kaeamig
Mga tueok nga puti
Niyebe
Ag mga matig-ang yuhum
Sa mainit nga mga panamgo.
Subscribe to:
Posts (Atom)